زیست شهری و نظام مهندسی ساختمان

حامد خانجانی

کارشناس ارشد مدیریت ساخت

 

زیست شهری در بسیاری از شهرها و به‌ویژه کلان‌شهرهای کشور با مشکلات متعددی مواجه است. ساختمان‌ها بخشی از کالبد شهر را تشکیل می‌دهند و در یک رابط دوسویه، علاوه بر اینکه از اقلیم، اقتصاد، فرهنگ و روابط انسانی تاثیر می‌پذیرند، بر آنها نیز تاثیر می‌گذارند. به عبارتی ساختمان‌ها جزئی از موجودیت شهرها هستند و با دیگر اجزای شهر در یک ارگانیسم قرار دارند. بخشی از مشکلات امروز شهرها متوجه ساختمان‌ها و نحوه ساخت‌و‌سازها است.

شهرداری‌ها برای اداره، نگهداشت و توسعه شهرها پدید آمده‌اند و همچنان که بخشی از وظایف ایشان متوجه امور اقتصادی و اجتماعی شهر است، بخشی نیز متوجه نظارت بر توسعه کالبدی و نحوه اجرای ساختمان‌ها است. با پیشرفت علوم و فناوری، بخش کالبدی شهر با «نظام مهندسی و کنترل ساختمان» مرتبط شد.

 

به عبارتی «نظام مهندسی و کنترل ساختمان» به ایجاد نظم و نظام در کالبد شهر و اجرای ساختمان‌ها ماموریت گرفت تا به تدوین ضوابط و مقررات، تربیت عوامل اجرایی و تنظیم روابط سازمانی و انسانی بپردازد. در کشور ما با درک ضرورت ایجاد نظم و ترتیب در توسعه و اجرای ساختمان‌ها توسط نخبگان، «قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان» در سال ۱۳۷۴ تصویب شد و «نظام مهندسی و کنترل ساختمان» در ماده یک قانون مذکور به این نحو تعریف می‌شود: «مجموعه قانون، مقررات، آیین‌نامه‌ها، استانداردها و تشکل‌های مهندسی، حرفه‌ای و صنفی که در جهت رسیدن به اهداف منظور در قانون تدوین و به اجرا گذاشته می‌شود.»

 

طبق این قانون، تدوین ضوابط و مقررات بر عهده وزارت راه و شهرسازی گذارده شد و برای انتظام امور مهندسان که مهم‌ترین عامل اجرایی در «نظام مهندسی و کنترل ساختمان» هستند، «سازمان نظام مهندسی ساختمان» تشکیل شد.

 

چنانچه برای انتظام امور کاردان‌های فنی که حلقه ارتباطی بین مهندسان و کارگران در کارگاه محسوب می‌شوند، «سازمان نظام کاردانی ساختمان» شکل گرفت. تربیت نیروهای کارگری نیز به وزارت کار، تعاون و رفاه اجتماعی سپرده شد و برای استانداردسازی مصالح ساختمانی همکاری و هماهنگی وزارتخانه‌های راه و شهرسازی، کشور و صنایع با سازمان ملی استاندارد مد نظر قرار گرفت.

 

اما از آن رو که هر گیاه و نهالی در زیست‌بوم خود به بار می‌نشیند، تحقق و توفق قانون مذکور به زمینه‌ها و شرایط اجتماعی و اقتصادی شهروندان وابسته شد. هر چند قانون مذکور در تبیین «نظام مهندسی و کنترل ساختمان» بی‌عیب و نقص نبود، اما مسائل و مشکلات بسیار در اجرای قانون، پیاده‌سازی ضوابط و ایجاد روابط پدید آمد.

 

نخستین مشکل تعیین مسوول کنترل ساختمان‌ بود؛ دیگر آن تنظیم روابط «وزارت راه و شهرسازی» به‌عنوان ناظر عالیه بر فرآیند تدوین و اجرای ضوابط و مقررات ساختمانی و شهرسازی، «سازمان نظام مهندسی ساختمان» به‌عنوان تنظیم‌گر امور مهندسان و «شهرداری» به‌عنوان مرجع صدور پروانه و کنترل و نظارت بر اجرای ساختمان بود و دیگر آن میزان تعهد و توان سازمان‌ها و عوامل انسانی در انجام وظایف.

 

برای بهبود زیست شهری، برای بهبود شهرها و برای بهبود نظام مهندسی و کنترل ساختمان لازم است، به بهبود زمینه‌های اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی شهروندان توجه و تلاش شود. اما از آن رو که ساختمان‌ها و شهروندان در رابطه‌ای دوسویه با یکدیگر قرار دارند، اگر از سوی سازمان‌ها و عوامل انسانی نظام مهندسی و کنترل ساختمان به جهت بهبود ساخت‌و‌سازها تلاشی صورت بگیرد، ساختمان‌ها می‌توانند بر بهبود شرایط شهروندان اثرگذار باشند.

 

شهر یک ارگانیسم و یک موجود زنده است، تلاش برای بهبود یک بخش بر بهبود سایر بخش‌ها موثر است. «نظام مهندسی و کنترل ساختمان» با مجموعه‌ای از مقررات و ضوابط، سازمان‌ها و تشکل‌های مهندسی و مهندسان لازم است برای بهبود شرایط خود و بهبود شرایط شهروندان تلاش کند. مهندسان و مجموعه‌های مهندسی از بخش‌های نخبه جامعه‌اند؛ ظرفیت ایشان برای تغییر بیش از عموم شهروندان است.

انتهای خبر

ممکن است شما دوست داشته باشید

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.