پشت صحنه فینال جام جهانی ۲۰۲۶؛ کالبدشکافی تاسیسات ورزشگاه MetLife
وقتی میلیونها نفر مسابقه فینال جام جهانی را تماشا میکنند، کمتر کسی به این موضوع فکر میکند که صدها سیستم مکانیکی، برقی و هوشمند باید بهصورت همزمان و بدون کوچکترین خطا کار کنند.
ورزشگاه MetLife که امسال میزبان فینال جام جهانی است، فقط یک سازه عظیم نیست؛ بلکه یک شهر هوشمند کوچک است که در روز مسابقه باید پذیرای بیش از ۸۲ هزار تماشاگر، هزاران خبرنگار، عوامل اجرایی و بازیکنان باشد.
جالب است بدانید هوای سکوها تقریباً تهویه مکانیکی نمیشود.
دلیل این امر روباز بودن ورزشگاه است. اما تمام فضاهای بسته از جمله رختکنها، اتاق داوران، اتاق VAR، اتاق سرورها، استودیوهای تلویزیونی، سالن کنفرانس، رستورانها، سوئیتهای VIP، فروشگاهها، مراکز درمانی توسط سیستم HVAC کنترل میشوند و هر کدام نیز زون مستقل دارند تا بتوان دمای آنها را جداگانه کنترل کرد.
بزرگترین تغییر برای جام جهانی
مهمترین پروژه تأسیساتی که امسال انجام شد، اصلاً مربوط به ساختمان نبود؛ بلکه مربوط به چمن ورزشگاه بود.
فیفا استفاده از چمن مصنوعی را ممنوع کرده است. برای همین مهندسان:
- بخشی از سکوها را برداشتند.
- یک بستر جدید با حدود ۶۰ سانتیمتر بستر شنی اجرا کردند.
- سیستم آبیاری هوشمند نصب شد.
- سیستم مکش و تهویه زیر چمن اجرا شد.
- هوای کنترلشده توسط تجهیزات HVAC از زیر زمین عبور داده میشود تا دمای ریشه چمن و میزان رطوبت آن در محدوده مناسب باقی بماند. این سامانه به حفظ کیفیت زمین بازی کمک میکند.
BMS: مغز ورزشگاه
تقریباً تمام تجهیزات از یک مرکز کنترل مدیریت میشوند.
وظایف این بخش عبارت است از:
- کنترل دمای فضاها
- روشن و خاموش کردن هواسازها
- کنترل فشار هوا
- پایش مصرف انرژی
- اعلام خرابی تجهیزات
- مدیریت ژنراتورها
- ارتباط با سیستم اعلام حریق
در زمان مسابقه، صدها سنسور بهصورت لحظهای اطلاعات را به اتاق کنترل ارسال میکنند. این نوع یکپارچهسازی مطابق رویه رایج ساختمانهای بزرگ و مراکز پرتردد است.
اگر برق قطع شود…
قطع برق حتی برای چند ثانیه قابل قبول نیست.
بنابراین سیستمهای حیاتی دارای برق پشتیبان هستند.
از جمله:
- VAR
- اتاق کنترل
- دوربینهای امنیتی
- مرکز داده
- شبکه مخابرات
- سیستم صوت
- اعلام حریق
- روشنایی اضطراری
- تجهیزات امنیتی
تمام این تجهیزات توسط UPS و ژنراتورهای اضطراری تغذیه میشوند.
اعلام و اطفای حریق
ورزشگاهی با بیش از ۸۰ هزار نفر جمعیت باید بتواند در کمترین زمان شرایط اضطراری را مدیریت کند.
به همین دلیل سامانههای زیر بهصورت یکپارچه عمل میکنند:
- اعلام حریق آدرسپذیر
- اسپرینکلرها
- فنهای تخلیه دود
- دمپرهای دود
- فشار مثبت راهپلهها
- کنترل هواسازها از طریق BMS
در صورت تشخیص حریق، BMS میتواند هواسازهای مناطق درگیر را خاموش و سامانههای کنترل دود را فعال کند تا مسیرهای خروج ایمن بمانند.
نورپردازی
نور این ورزشگاه فقط برای تماشاگران نیست.
باید شرایط زیر را فراهم کند:
- تصویربرداری 4K و 8K
- فیلمبرداری اسلوموشن
- جلوگیری از ایجاد سایه
- روشنایی یکنواخت کل زمین
تمام این موارد توسط سیستم کنترل روشنایی مدیریت میشود.
امنیت
برای جام جهانی تجهیزات امنیتی ورزشگاه ارتقا پیدا کرده است.
از جمله:
- دوربینهای بیشتر
- گیتهای کنترل جدید
- روشنایی امنیتی
- تجهیزات ضدنفوذ
- موانع امنیتی
تمام این تجهیزات نیز با زیرساخت برق و مخابرات ورزشگاه یکپارچه شدهاند.
تأسیسات آب
مصرف آب ورزشگاه فقط مربوط به سرویسهای بهداشتی نیست.
شبکه آب باید پاسخگوی:
- بیش از ۸۰ هزار تماشاگر
- دهها رستوران
- آبیاری زمین
- بخش درمان
- نظافت
- آتشنشانی
باشد.
به همین دلیل از شبکههای توزیع مجزا و مخازن ذخیره استفاده میشود.
آیا چیلرها چقدر ظرفیت دارند؟
این سؤال احتمالاً برای هر مهندس تأسیسات پیش میآید.
متأسفانه مالک ورزشگاه تاکنون ظرفیت چیلرها، نوع هواسازها، برند تجهیزات، ظرفیت بویلرها یا نقشه موتورخانه را منتشر نکرده است.
این اطلاعات جزو اسناد محرمانه بهرهبرداری محسوب میشوند و برخلاف برخی ورزشگاههای جدید، در دسترس عموم قرار نگرفتهاند.
نکتهای که کمتر کسی میداند
بزرگترین پروژه مهندسی ورزشگاه قبل از فینال، خود چمن بود.
برای ایجاد زمینی مطابق استاندارد فیفا:
- بخشی از سکوها تغییر کرد.
- سازه جدید نصب شد.
- سیستم زهکشی و آبیاری بازطراحی شد.
- تهویه و کنترل رطوبت زیر چمن به مجموعه اضافه شد.
در واقع مهندسان تأسیسات، عمران، سازه و محوطهسازی ماهها روی این پروژه کار کردند تا تنها در چند ساعت مسابقه، زمین در بهترین شرایط ممکن باشد.