نصب آسانسور در پروژههای ساختوساز/ از طراحی و تأمین تجهیزات تا استاندارد
آسانسور یکی از بخشهای مهم تأسیسات و تجهیزات ساختمان در پروژههای در حال ساخت است و تصمیمگیری و اجرا نصب و راه اندازی آسانسور باید متناسب با مرحله طراحی و شرایط اجرایی پروژه انجام شود. کیفیت طراحی، انتخاب سیستم و تجهیزات، نحوه اجرای عملیات مکانیکال و الکتریکال، راهاندازی و کنترلهای نهایی، همگی بر ایمنی، عملکرد، قابلیت اطمینان و کیفیت بهرهبرداری آسانسور تأثیرگذار هستند.
به همین دلیل، اجرای آسانسور را نمیتوان صرفاً به نصب تجهیزات در مراحل پایانی ساختمان محدود کرد. در یک پروژه اصولی، الزامات آسانسور باید از مراحل اولیه طراحی ساختمان و پیشبینی چاه، موتورخانه، محل تجهیزات و زیرساختهای موردنیاز مورد توجه قرار گیرد و عملیات اجرایی آن نیز متناسب با پیشرفت پروژه برنامهریزی شود.
بررسی و بازدید اولیه؛ تعیین سیستم و تجهیزات موردنیاز پروژه
فرآیند اصولی اجرای پروژه با بررسی شرایط واقعی ساختمان آغاز میشود. در این مرحله، وضعیت و ابعاد چاه آسانسور، تعداد طبقات و توقفها، کاربری ساختمان، ظرفیت موردنیاز، سرعت مناسب، شرایط موتورخانه یا امکان استفاده از سیستمهای بدون موتورخانه، زیرساخت برق و محدودیتهای اجرایی پروژه بررسی میشود و سیستم مناسب پروژه مشخص میشود. در مرحله بعد، تجهیزات و قطعات آسانسوردر یک پیش فاکتور به کارفرما ارائه شده و در صورت تایید تجهیزات تهیه می گردد.
اگر تجهیزات آسانسور از قبل خریداری شده باشد چه میشود؟
اگر تجهیزات آسانسور پیش از اجرای پروژه توسط کارفرما یا پیمانکار تأمین شده باشد، تجهیزات موجود از نظر مشخصات فنی، سازگاری اجزا و انطباق با شرایط ساختمان بررسی میشوند. در صورت تأیید امکان اجرا، عملیات نصب و راهاندازی بر اساس تجهیزات موجود برنامهریزی خواهد شد. در این مدل، مسئولیت گارانتی تجهیزات خریداریشده از مجموعه مجری جدا بوده و شرایط خدمات نصب و مسئولیتهای طرفین باید در قرارداد مشخص شود.
عقد قرارداد و شروع عملیات| از اجرای مکانیکال و الکتریکال تا راهاندازی
پس از نهایی شدن مشخصات فنی، تجهیزات و پیشفاکتور، قرارداد پروژه منعقد شده و برنامه اجرای عملیات مشخص میشود.
در پروژههای تهران، شروع عملیات طبق برنامه اجرایی مجموعه حداکثر تا ۲۴ ساعت پس از عقد قرارداد انجام میشود. برای پروژههای سایر استانها نیز آغاز عملیات معمولاً در بازه ۴۸ تا ۷۲ ساعت پس از عقد قرارداد برنامهریزی میشود؛ زمان دقیق شروع پروژه به شرایط ساختمان، آماده بودن محل نصب و هماهنگیهای اجرایی بستگی دارد.
اجرای بخش مکانیکال آسانسور
در بخش مکانیکال، اجزای اصلی و سازهای سیستم آسانسور نصب و مونتاژ میشوند. بسته به نوع پروژه، این مرحله میتواند شامل اجرای آهنکشی و متعلقات موردنیاز، نصب براکتها و ریلهای هدایت کابین و وزنه، نصب سیستم محرکه، موتور و متعلقات آن، نصب دربهای طبقات، مونتاژ کابین، نصب وزنه تعادل و سایر اجزای مکانیکی باشد.
دقت در نصب و تنظیم ریلها، دربها و اجزای مکانیکی اهمیت زیادی دارد؛ زیرا خطا در این بخش میتواند در مراحل بعدی باعث ایجاد لرزش، صدای غیرعادی، عدم همسطحی، عملکرد نامناسب دربها یا افزایش استهلاک تجهیزات شود.
اجرای بخش الکتریکال و سیستم کنترل
پس از پیشرفت بخش مکانیکال، تجهیزات الکتریکی و کنترلی نصب میشوند. این بخش شامل نصب تابلو فرمان، اجرای سیمکشیها، نصب تراولکابل، اتصال تجهیزات کنترلی، اجرای مدارهای ایمنی و اتصال اجزای الکتریکی سیستم مطابق نقشه و مشخصات فنی پروژه است.
در این مرحله، ارتباط میان تجهیزات مختلف باید بهصورت کامل بررسی شود تا سیستم کنترل، تجهیزات محرکه، دربها و مدارهای ایمنی عملکرد هماهنگی داشته باشند.
راهاندازی، تنظیم و تست اولیه
پس از تکمیل نصب، آسانسور وارد مرحله راهاندازی میشود. در این مرحله عملکرد سیستم در شرایط کاری بررسی و تنظیمات موردنیاز انجام میشود.
حرکت کابین، شتاب و توقف، همسطحی کابین با طبقات، عملکرد دربها، سیستم محرکه، تابلو فرمان و مدارهای ایمنی از جمله مواردی هستند که در فرآیند راهاندازی مورد بررسی قرار میگیرند.
آمادهسازی آسانسور برای بازرسی و اخذ استاندارد
پس از اتمام نصب و راهاندازی، کنترلهای نهایی پروژه انجام میشود و آسانسور برای فرآیند بازرسی آماده خواهد شد.
در این مرحله، وضعیت تجهیزات، عملکرد سیستم و الزامات مربوط به بازرسی بررسی میشوند. در صورتی که در فرآیند بازرسی مغایرت یا نقصی اعلام شود، موارد مربوطه باید توسط تیم اجرایی بررسی و اصلاح شوند و پس از رفع موارد، مراحل بعدی بازرسی و تأیید پروژه پیگیری شود.
بنابراین اخذ تأییدیه استاندارد را نباید صرفاً یک مرحله اداری در پایان پروژه در نظر گرفت. کیفیت اجرای مکانیکال، الکتریکال، تجهیزات ایمنی، تنظیمات سیستم و انطباق اجزای نصبشده با الزامات فنی، همگی میتوانند بر نتیجه فرآیند بازرسی تأثیرگذار باشند.
نقش معمار در طراحی و جانمایی آسانسور| تصمیمهایی که باید پیش از اجرا گرفته شوند
آسانسور در یک پروژه ساختمانی صرفاً یک تجهیز مکانیکی نیست که پس از تکمیل ساختمان در فضای پیشبینیشده نصب شود. محل قرارگیری چاه، ابعاد آن، تعداد توقفها، ظرفیت، نوع سیستم، ابعاد دربها و حتی نحوه دسترسی برای سرویس و نگهداری، همگی میتوانند با طراحی معماری، سازه و تأسیسات ساختمان ارتباط داشته باشند. به همین دلیل، تصمیمگیری درباره آسانسور بهتر است از مراحل اولیه طراحی پروژه و پیش از نهایی شدن نقشهها انجام شود.
هماهنگی زودهنگام میان معمار، مهندس سازه، تأسیسات و مجری آسانسور میتواند از تغییرات ناخواسته در مراحل بعدی جلوگیری کند. برای مثال، تغییر ابعاد چاه پس از نهایی شدن طراحی یا انتخاب تجهیزات ممکن است روی ظرفیت کابین، ابعاد درب، نوع سیستم محرکه یا نحوه اجرای تجهیزات اثر بگذارد و در برخی پروژهها نیازمند اصلاح بخشی از طراحی ساختمان باشد.
جانمایی چاه آسانسور در مرحله طراحی
یکی از نخستین تصمیمهای معماری، تعیین محل مناسب برای چاه آسانسور است. این جانمایی باید علاوه بر استفاده بهینه از سطح ساختمان، با مسیرهای حرکتی، ورودی واحدها، راهپله، لابی و فضاهای مشاع هماهنگ باشد.
در ساختمانهای مسکونی، محل آسانسور باید به گونهای انتخاب شود که دسترسی طبقات برای ساکنان ساده باشد و در عین حال، فضای لابی و گردش افراد به شکل مناسبی شکل بگیرد. در ساختمانهای اداری، تجاری یا پروژههای پرتردد نیز تعداد آسانسورها، ظرفیت و نحوه قرارگیری آنها میتواند بر الگوی حرکتی کاربران در ساختمان تأثیر بگذارد.
از طرف دیگر، جانمایی چاه نباید فقط بر اساس پلان معماری انجام شود. ابعاد واقعی چاه، فضای بالاسری، عمق چاه، محل تجهیزات و نیازهای اجرایی سیستم انتخابشده نیز باید همزمان بررسی شوند.
ابعاد چاه را قبل از نهایی کردن تجهیزات بررسی کنید
یکی از خطاهای رایج در پروژههای ساختمانی، نهایی کردن ابعاد چاه بدون در نظر گرفتن مشخصات آسانسور است. در حالی که ابعاد موردنیاز چاه به عواملی مانند ظرفیت کابین، نوع درب، نوع سیستم محرکه، سرعت آسانسور و مشخصات تجهیزات انتخابشده وابسته است.
به همین دلیل، بهتر است پیش از نهایی شدن نقشههای اجرایی، مشخصات فنی آسانسور با تیم طراحی هماهنگ شود. این کار به معمار کمک میکند فضای موردنیاز آسانسور را از ابتدا در پلان پیشبینی کند و از اصلاحات بعدی در دیوارها، بازشوها یا فضای مشاعات جلوگیری شود.
این موضوع بهخصوص در پروژههایی که محدودیت سطح مفید دارند اهمیت بیشتری پیدا میکند؛ زیرا چند سانتیمتر اختلاف در ابعاد چاه یا لابی در پروژههای متراکم میتواند روی طراحی فضاهای مجاور تأثیر بگذارد.
انتخاب نوع آسانسور و تأثیر آن بر طراحی ساختمان
نوع آسانسور انتخابشده میتواند روی فضای موردنیاز پروژه نیز تأثیر بگذارد. برای مثال، در آسانسورهای کششی، مشخصات سیستم محرکه و وجود یا عدم وجود موتورخانه باید از مراحل طراحی مشخص شود. در سیستمهای MRL، تجهیزات محرکه در فضای چاه و بخش بالایی آن جانمایی میشوند و در آسانسورهای هیدرولیکی نیز فضای موردنیاز برای تجهیزات و شرایط اجرای سیستم باید از ابتدا بررسی شود.
دسترسی برای سرویس و نگهداری را در طراحی در نظر بگیرید
یکی از موضوعاتی که گاهی در مرحله طراحی نادیده گرفته میشود، امکان دسترسی تکنسین به تجهیزات برای سرویس و تعمیرات آینده است. آسانسور پس از نصب برای سالها مورد استفاده قرار میگیرد و تجهیزات آن نیازمند سرویس، بازرسی و در برخی موارد تعمیر یا تعویض قطعات خواهند بود.
چه اطلاعاتی باید پیش از نهایی شدن نقشههای معماری از مجری آسانسور دریافت شود؟
برای کاهش احتمال تغییرات در مراحل اجرا، بهتر است پیش از نهایی شدن نقشههای اجرایی، اطلاعات فنی موردنیاز آسانسور از مجری یا مشاور تخصصی دریافت و با نقشههای معماری و سازه تطبیق داده شود.
- ابعاد پیشنهادی چاه آسانسور
- ظرفیت و سرعت آسانسور
- تعداد توقفها
- ابعاد کابین و دربها
- نوع سیستم محرکه
- نیاز یا عدم نیاز به موتورخانه
- عمق موردنیاز چاه و فضای بالاسری
- الزامات مربوط به اجرای ریلها و تجهیزات
- نیازهای برق و زیرساخت الکتریکی
- شرایط دسترسی برای نصب، بازرسی و سرویس
- جزئیات موردنیاز برای هماهنگی با سازه و معماری
این هماهنگی پیش از شروع عملیات اجرایی باعث میشود تصمیمهای مربوط به آسانسور بخشی از فرآیند طراحی پروژه باشند، نه یک مسئله جداگانه که در مراحل پایانی ساختمان برای آن راهحل پیدا شود.
خدمات اصولی شرکت آسانسورپس از نصب و راه اندازی پروژه
نصب و راهاندازی آسانسور پایان مسئولیت مجری پروژه نیست. یک سیستم آسانسور پس از ورود به بهرهبرداری، مانند سایر تجهیزات فنی ساختمان به خدمات پس از اجرا نیاز دارد؛ گارانتی ، سرویس و نگهداری، بیمه و تعمیر آسانسور از جمله مواردی است که یک پیمانکارحرفه ای ارائه می دهد.
| نوع خدمت | چه زمانی موردنیاز است؟ | هدف اصلی | نمونه خدمات |
| گارانتی | هنگام بروز ایراد یا خرابی مشمول شرایط ضمانت | اجرای تعهدات ضمانت تجهیزات و رفع ایرادات مشمول قرارداد | رفع ایراد یا تعویض قطعه مشمول گارانتی طبق شرایط قرارداد |
| سرویس و نگهداری | بهصورت دورهای در زمان بهرهبرداری | پیشگیری از خرابی و حفظ عملکرد مناسب آسانسور | بازدید فنی، تنظیم تجهیزات، بررسی اتصالات، کنترل دربها و تجهیزات ایمنی |
| تعمیر | هنگام بروز خرابی یا عملکرد غیرطبیعی | شناسایی علت خرابی و بازگرداندن سیستم به وضعیت عملکردی مناسب | عیبیابی، تعمیر یا تعویض قطعه معیوب، رفع خطا و تنظیم مجدد سیستم |
هماهنگی آسانسور با سازه و تأسیسات ساختمان
هماهنگی چاه و تجهیزات آسانسور با سازه
ابعاد و شرایط چاه آسانسور باید با نقشههای سازه ساختمان تطبیق داشته باشد. محل اجرای دیوارههای چاه، کف چاه، ارتفاع بالاسری، بازشوهای ورودی طبقات و نقاط موردنیاز برای نصب براکتها و تجهیزات باید پیش از اجرای سازه بررسی شوند.
هماهنگی آسانسور با تأسیسات الکتریکی
آسانسور یکی از مصرفکنندههای مهم برق ساختمان است و زیرساخت الکتریکی آن باید متناسب با مشخصات سیستم انتخابشده پیشبینی شود. تابلو برق، مسیر کابلکشی، کابلهای قدرت و کنترل، ارت، تجهیزات حفاظتی و سایر زیرساختهای الکتریکی موردنیاز باید پیش از شروع نصب با مشخصات واقعی آسانسور تطبیق داده شوند.
بهخصوص در پروژههایی که تابلوهای برق و مسیرهای تأسیسات از ابتدا طراحی و اجرا میشوند، مشخص بودن نوع موتور، تابلو فرمان و نیازهای الکتریکی آسانسور میتواند از تغییر مسیر کابلها یا اصلاح تابلوها در مراحل بعدی جلوگیری کند.
موتورخانه، MRL و فضای موردنیاز تجهیزات
انتخاب نوع سیستم آسانسور میتواند روی نحوه طراحی فضای تجهیزات نیز تأثیر بگذارد. در سیستمهای دارای موتورخانه، محل، ابعاد و دسترسی موتورخانه باید از ابتدا در معماری و تأسیسات پروژه دیده شود. در سیستمهای MRL، اگرچه موتورخانه مستقل حذف میشود، تجهیزات در محدوده چاه و فضای بالاسری جانمایی میشوند و همچنان باید الزامات نصب، دسترسی و سرویس آنها در طراحی لحاظ شود.
یکپارچگی اطلاعات فنی؛ نقطه اتصال معماری، سازه و تأسیسات
برای جلوگیری از مغایرت میان نقشهها و شرایط اجرایی، بهتر است مشخصات فنی آسانسور پس از انتخاب سیستم در اختیار تیمهای معماری، سازه و تأسیسات قرار گیرد. اطلاعاتی مانند ابعاد چاه، ظرفیت، سرعت، تعداد توقفها، نوع درب، ابعاد کابین، فضای بالاسری، عمق چاه، نوع سیستم محرکه و نیازهای برق باید با نقشههای پروژه تطبیق داده شوند.
این هماهنگی بهخصوص در پروژههایی که فضای چاه یا موتورخانه محدود است اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا تغییر یک مشخصه فنی در مراحل پایانی ممکن است به تغییر چند بخش از پروژه منجر شود.
اجرای آسانسور زمانی میتواند با کمترین میزان دوبارهکاری و هماهنگی انجام شود که تصمیمهای فنی آن از مراحل اولیه پروژه با معماری، سازه و تأسیسات هماهنگ شوند. از انتخاب سیستم و تأمین تجهیزات تا اجرای مکانیکال و الکتریکال، راهاندازی، بازرسی و خدمات پس از تحویل، هر مرحله بر مرحله بعدی اثر دارد. آقای آسانسور با ارائه خدمات یکپارچه طراحی، تأمین تجهیزات، نصب، راهاندازی و پیگیری فرآیند استاندارد، اجرای این مراحل را در قالب یک پروژه واحد دنبال میکند.