خشک‌شدن دریاچه ارومیه مصرف انرژی سرمایشی ساختمان‌ها را افزایش داد
دریاچه ارومیه خشک شد؛ بلایی که بر سر قبض انرژی ساختمان‌ها آمد
به گزارش تأسیسات نیوز و به نقل از سایت نیچر پژوهشگران در مطالعه‌ای جدید، تأثیر خشک‌شدن دریاچه ارومیه بر مصرف انرژی ساختمان‌ها در شمال‌غرب ایران را بررسی کرده‌اند؛ نتایج نشان می‌دهد کاهش سطح دریاچه می‌تواند به افزایش قابل‌توجه بار سرمایشی ساختمان‌ها و فشار بیشتر بر شبکه برق منطقه منجر شود.
این مطالعه که در ۱ اکتبر ۲۰۲۶ در مجله Scientific Reports منتشر شده، ۱۳ شهر در حوضه آبریز دریاچه ارومیه را طی سال‌های ۲۰۰۱ تا ۲۰۲۳ بررسی کرده است. پژوهشگران با استفاده از داده‌های ماهواره‌ای، اطلاعات اقلیمی و شبیه‌سازی انرژی ساختمان با نرم‌افزار EnergyPlus، تغییرات نیاز گرمایشی و سرمایشی را ارزیابی کرده‌اند.
افزایش دمای تابستانی تا ۲.۴ درجه
بر اساس یافته‌های این تحقیق، کاهش حدود ۹۰ درصدی سطح دریاچه ارومیه با افزایش ۱.۸ تا ۲.۴ درجه‌ای دمای تابستان و افزایش ۰.۸ تا ۱.۲ درجه‌ای میانگین دمای سالانه در منطقه همراه بوده است.
محققان همچنین با مقایسه شهرهای مختلف تلاش کرده‌اند سهم خشک‌شدن دریاچه را از روند عمومی گرمایش منطقه جدا کنند. نتایج نشان می‌دهد بخش قابل‌توجهی از تغییرات دمایی مشاهده‌شده با از بین رفتن اثرات اقلیمی دریاچه ارتباط دارد.
ساختمان‌های تجاری آسیب‌پذیرترند
یکی از مهم‌ترین یافته‌های این پژوهش برای صنعت ساختمان و تأسیسات، افزایش مصرف انرژی سرمایشی است.
مطابق نتایج شبیه‌سازی:
مصرف سالانه انرژی سرمایشی ساختمان‌های مسکونی ۱۸ تا ۳۵ درصد افزایش یافته است.
این افزایش در ساختمان‌های تجاری به ۲۲ تا ۴۲ درصد رسیده است.
در مقابل، نیاز به انرژی گرمایشی ۸ تا ۱۵ درصد کاهش داشته است.
در مجموع، مصرف انرژی سالانه سیستم‌های HVAC حدود ۱۲ تا ۲۳ درصد افزایش یافته است.
به بیان دیگر، کاهش نیاز ساختمان‌ها به گرمایش در فصل سرد نتوانسته افزایش تقاضای سرمایش در فصل گرم را جبران کند.
فاصله ساختمان تا دریاچه هم مهم است
این اثر در همه مناطق به یک اندازه مشاهده نشده است.
بر اساس نتایج تحقیق، شهرهایی که در فاصله کمتر از ۳۰ کیلومتری از ساحل سابق دریاچه قرار دارند، حدود ۴۰ تا ۶۰ درصد اثرات اقلیمی شدیدتری نسبت به مناطق دورتر تجربه کرده‌اند.
این موضوع می‌تواند در طراحی ساختمان‌های آینده، تعیین ظرفیت تجهیزات سرمایشی و حتی برنامه‌ریزی شبکه برق منطقه اهمیت داشته باشد.
فشار بیشتر بر شبکه برق
افزایش بار سرمایشی تنها به افزایش مصرف سالانه انرژی محدود نمی‌شود. پژوهشگران برآورد کرده‌اند که پیک تقاضای سرمایش ۱۵ تا ۲۵ درصد افزایش یافته است؛ مسئله‌ای که در دوره‌های اوج گرما می‌تواند فشار بیشتری بر شبکه برق وارد کند.
این مطالعه همچنین افزایش هزینه سالانه انرژی در کل حوضه را حدود ۱۲۷ تا ۲۱۸ میلیون دلار برآورد کرده است.
یک هشدار برای طراحی ساختمان در آینده
نتایج این پژوهش نشان می‌دهد تغییرات محیطی در مقیاس منطقه‌ای می‌تواند مستقیماً روی محاسبات انرژی ساختمان اثر بگذارد.
در مناطقی که تغییرات اقلیمی با سرعت زیادی اتفاق می‌افتد، اتکا به داده‌های آب‌وهوایی تاریخی برای تعیین بار سرمایشی ساختمان‌ها ممکن است دیگر کافی نباشد. طراحان تأسیسات باید در کنار شرایط فعلی، روند تغییرات اقلیمی و افزایش بار سرمایشی در سال‌های آینده را نیز در نظر بگیرند.
از این منظر، احیای دریاچه ارومیه فقط یک مسئله محیط‌زیستی نیست؛ بلکه می‌تواند با مصرف انرژی ساختمان‌ها، ظرفیت سیستم‌های سرمایشی، پیک برق و هزینه بهره‌برداری ساختمان‌ها نیز ارتباط داشته باشد.
این پژوهش توسط محققانی از دانشگاه مراغه، دانشگاه آزاد اسلامی تبریز و دانشگاه فنی استانبول انجام شده است.