مصیبت دولت چهاردهم از میراث شوم ناترازی

تاسیسات نیوز – صدیقه بهزادپور : پس از استیضاح و عزل عبدالناصر همتی، وزیر اقتصاد، نوبت به پاکدامن وزیر نفت، رسید تا در مجلس به سوالات نمایندگان پاسخ دهد. وزیر نفت ضمن خرسندی از اینکه فرصتی ایجاد شده برای شفاف سازی دراین خصوص، به نامه های طبقه بندی شده امنیتی دولت قبل اشاره کرد که به استناد آن جواد اوجی وزیر نفت دولت سیزدهم در آن به ناترازی شدید انرژی به ویژه گاز تاکید و بر مصرف مازوت به ناچار حتی در فصل تابستان تاکید کرده است. کارشناسان معتقدند؛ خاموشی های گسترده همزمان با برگزاری مراسم تحلیف پزشکیان در پایتخت، خود گواهی روشن بر میراث داری دولت چهاردهم در ناترازی انرژی است که احتمالاً در صورت شفاف سازی شدن نامه های مورد اشاره وزیر نفت، حتی می توان شاهد نتایجی چون حکم حبس دو وزیر وقت دولت سیزدهم در خصوص پرونده چای دبش بود.

فرصتی برای شفافسازی

در جلسه پرسش و پاسخ از وزیر نفت در مجلس، رئیسی نماینده قم ضمن ابراز نگرانی از ناترازی انرژی سئوالات خود را از وزیر نفت طرح کرد. پاکدامن نیز در پاسخ به این سوالات، به تشریح دلایل ناترازی سوخت و چالش‌های پیش روی وزارت نفت پرداخت و جلسه پرسش و پاسخ را فرصتی برای شفاف سازی درخصوص ناترازی ها در زمستان سال جاری دانست. وزیر نفت همچنین به اقداماتی که برای بهبود وضعیت تأمین گاز و کاهش وابستگی به منابع دیگر در حال انجام است، اشاره کرد. پاکدامن در گزارش عملکرد شش‌ماهه خود اعلام کرد که تولید گاز خام کشور به طور متوسط ۳۶ میلیون مترمکعب در روز افزایش یافته است. همچنین، با اصلاحات فرآیندی و افزایش خوراک پالایش، ۸ میلیون لیتر به تولید نفت گاز کشور اضافه شده که این میزان نیاز به واردات را کاهش داده است. وی افزود که تولید روزانه نفت گاز به ۱۲۲ میلیون لیتر رسیده که ۱۴ میلیون لیتر بیش از بهمن سال گذشته است. در دی و بهمن‌ماه، ۱ میلیارد لیتر بنزین وارد کشور شده و هزینه واردات نفت گاز در این دو ماه ۶۰۰ میلیون دلار بوده است. مصرف بخش خانگی بیش از ۷۰ روز بالای ۶۰۰ میلیون مترمکعب در روز بوده و برای تأمین پایدار سوخت زمستانی، فرآیند سفارش‌گذاری و تحویل گاز در کوتاه‌ترین زمان انجام شده است. همچنین، بخشی از گاز تولیدی به صنایع عمده در نیمه جنوبی کشور اختصاص یافته و تأمین انرژی در شرایط سرما مدیریت شده است.

سربازکردن بحرانی قدیمی در دولت چهاردهم

به اعتقاد کارشناسان؛ در بحران ناترازی انرژی تنها دولت چهاردهم یا حتی دولت سیزدهم مقصر اصلی نیستند. او تأکید کرد که نمی‌توان این دولت را به تنهایی پاسخگو و عامل کوتاهی و ناترازی دانست. این اظهارات نشان‌دهنده این است که مشکلات موجود ریشه‌های عمیق‌تری دارند و نیاز به بررسی همه‌جانبه‌تری دارد. به گفته این افراد؛  بحران ناترازی انرژی در ماه‌های اخیر به وجود نیامده، بلکه حاصل سیاست‌های انرژی دولت‌های گذشته است. به گفته وزیر نفت، مشکلات مربوط به تأمین سوخت نیروگاه‌ها و ناترازی گاز، پیش از این نیز مطرح بوده و حتی در دولت گذشته، استفاده از مازوت در فصل تابستان به‌عنوان یک راه‌حل اضطراری پیشنهاد شده بود. اما حالا که این بحران به اوج خود رسیده، برخی منتقدان تلاش دارند آن را به مدیریت جدید نسبت دهند. پاکدامن ضمن اشاره به نامه های طبقه بندی شده امنیتی از تاکید جواد اوجی وزیر نفت وقت دولت سیزدهم بر شدت بحران انرژی خبر داده که کشور را حتی در تابستان ملزم به مازوت سوزی می کند، معضلی که قطعاً ریشه در سالهای گذشته داشته و تحت تاثیر تحریم و چالش های منطقه ای وداخلی وخارجی شکل گرفته و البته بخش بزرگی از این بحران ناشی از نبود سرمایه‌گذاری کافی در زیرساخت‌های انرژی، تأثیر تحریم‌ها بر تأمین تجهیزات و ناتوانی در توسعه منابع داخلی بوده ایجاد شده است.

مطالبه‌گری یا برخورد سیاسی؟

برخی از صاحبنظران یکی از نکات مورد توجه پس از برگزای جلسه پرسش و پاسخ مجلس، این بود که چرا این سطح از حساسیت و مطالبه‌گری در سال‌های گذشته وجود نداشت؟ در حالی که نشانه های ناترازی انرژی به ویژه برق از همان روز نخست یعنی زمان برگزاری مراسم تحلیف رئیس جمهور و خاموشی گسترده پایتخت کاملاً آشکار بود. از این رو برخی معتقدند که استیضاح‌های اخیر وزرا، از جمله وزیر اقتصاد، و اکنون فشار بر وزیر نفت، بیش از آنکه به‌دنبال حل مشکلات باشد، جنبه‌ای سیاسی پیدا کرده است. هر چند قطعاً نبود امکان سرمایه‌گذاری خارجی، فرسودگی تجهیزات و محدودیت‌های مالی، موانعی جدی برای بهبود وضعیت انرژی کشور هستند و قطعاً بدون حل این مشکلات، ناترازی انرژی همچنان پابرجا خواهد بود و دولت‌های آینده نیز با چالش‌های مشابهی مواجه خواهند شد.

حل بحران یا تکرار بازی‌های سیاسی؟

جلسه مجلس بار دیگر نشان داد که مشکلات انرژی ایران، فراتر از عملکرد یک وزیر یا یک دولت است. در حالی که دولت چهاردهم تلاش دارد بحران را مدیریت کند، برخی جریان‌ها در مجلس، به‌جای ارائه راهکار، بر مقصرسازی متمرکز شده‌اند. پرسش اینجاست که آیا این جلسات به بهبود وضعیت کمک خواهد کرد، یا تنها به ابزاری برای کشمکش‌های سیاسی تبدیل شده است؟