عبور از بحران ناترازی انرژی پساجنگ با سه سناریو

تاسیسات نیوز – صدیقه بهزادپور: بررسی پیامدهای ناترازی انرژی در کشور پیش و بعد از جنگ با توجه به از بین رفتن بخشی از ظرفیتها، رویکردی است که نیاز به بررسی بیشتر ظرفیت ها و تعریف سه سناریو دقیق امکان پذیر می شود.

اتلاف انرژی؛ فرصت پنهانی که باید بازیابی شود

مهدی بستانچی رئیس شورای هماهنگی شهرک‌های صنعتی سراسر کشور در گفت و گو با تاسیسات نیوز گفت:   در صورت عبور از بحران جنگی، کشور باید برای بازسازی زیرساخت انرژی و رفع ناترازی‌های مزمن آن، یک برنامه سه‌مرحله‌ای اتخاذ کند که در بازه های زمانی ؛ کوتاه‌مدت  حدود ۳ تا ۶ ماه بعد از ارزیابی خسارات زیرساختی انرژی ناشی از جنگ و تصمیم و برنامه ریزی درباره احیای سریع خطوط انتقال آسیب‌دیده،  تأمین برق اضطراری از منابع تجدیدپذیر محلی انجام خواهد شد. بستانچی اضافه کرد: همچنین در دومین مرحله در فاصله زمانی میان‌مدت  ۶تا ۱۸ ماه برای نوسازی و بهسازی نیروگاه‌های فرسوده با هدف افزایش بازدهی با تجهیز به فناوری‌های، توسعه محدود نیروگاه‌های کوچک تجدیدپذیر در مناطق بحرانی و …. اختصاص می یابد. به گفته بستانچی در آخرین مرحله و بازه زمانی  بلندمدت ۲ تا ۵ سال   در نهایت به بازطراحی ساختار حکمرانی انرژی، اصلاح تعرفه‌های مصرف و قیمت‌گذاری واقعی و توسعه زیرساخت‌های انرژی هوشمند، دیجیتال‌سازی و مدیریت تقاضا و … پرداخته خواهد شد.

  ناترازی مدیریتی  ناکارآمد نه منابع

رئیس گروه صنعتی بستانچی درباره بحران ناترازی انرژی کشور گفت: بر کسی پوشیده نیست که بخشی از بحران انرژی کشور نه از کمبود مطلق منابع، بلکه از ناترازی در مدیریت کارآمد منابع موجود ناشی شده است. ما پیش از این نیز با کمبود گاز، برق یا آب مواجه بوده‌ایم، اما ضعف در برنامه‌ریزی، سیاست‌گذاری نامتوازن، و نبود هماهنگی میان نهادهای متولی، بحران را تشدید کرده است. پاسخ به این ناترازی نه فقط در ساخت نیروگاه یا سد جدید، بلکه در شکل‌گیری یک نظام یکپارچه مدیریت انرژی نهفته است که هم برنامه‌محور و هم پاسخ‌گو باشد. رئیس گروه صنعتی بستانچی ادامه داد: در شرایط نابرابر جنگی و فشارهای اقتصادی، ظرفیت‌های فنی کشور برای مدیریت انرژی، بیش از هر زمان نیازمند «جهت‌دهی» و «یکپارچگی» است. وی اضافه کرد: بهره‌گیری از فناوری‌های بازیابی انرژی، اصلاح مصرف، توجه به تجدیدپذیرها، و گذار از مدیریت جزیره‌ای به حکمرانی انرژی هوشمند، مسیر پیروزی در جنگ نابرابر انرژی خواهد بود.

نیروگاه های حرارتی، فرصت مغفول

او توضیح داد: یکی از فرصت‌های مغفول در نظام انرژی ایران، بازیابی انرژی اتلاف‌شده در نیروگاه‌های حرارتی است. در حال حاضر بخش قابل توجهی از انرژی ورودی به نیروگاه‌ها، به شکل حرارت از دست می‌رود؛ برآوردها از اتلاف بیش از ۵۰٪ در برخی نیروگاه‌های بخار خبر می‌دهد. این در حالی است که با توسعه فناوری‌های تولید همزمان برق و گرما (CHP) یا استفاده از سیستم‌های بازیابی حرارت، می‌توان این انرژی را دوباره به چرخه تولید بازگرداند. این اقدام، به‌ویژه در شرایط محدودیت منابع مالی و تحریم، می‌تواند کم‌هزینه‌ترین مسیر افزایش تولید واقعی برق در کشور باشد.

 انرژی‌های تجدیدپذیر؛ راهی بلند اما ضروری

بستانچی درباره سهم تجدیدپذیرها در رفع بحران ناترازی انرژی گفت: توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر، گرچه در کوتاه‌مدت هزینه‌بر و دشوار است، اما به لحاظ امنیت انرژی، یک الزام راهبردی محسوب می‌شود. در حال حاضر، سهم انرژی تجدیدپذیر در کشور بین ۱۰ تا ۲۰ درصد ظرفیت منصوبه واقعی در نوسان است و هنوز جایگاه مطلوبی در سبد انرژی ندارد. گرانی نسبی این منابع در مقایسه با سوخت‌های فسیلی، نباید باعث شود از مزایای بلندمدت آن‌ها مانند استقلال انرژی، کاهش آسیب‌پذیری زیرساخت‌ها، و تولید غیرمتمرکز برق چشم‌پوشی کنیم. او در این باره  راهبرد پیشنهادی در این بخش گفت: حمایت از سرمایه‌گذاران خصوصی، اعطای مجوزهای خرید تضمینی انرژی پاک و توسعه مینی‌نیروگاه‌های خورشیدی و بادی به‌ویژه در مناطق دور از شبکه‌های اصلی است.